Η τοποθέτηση του Ευάγγελου Βενιζέλου ότι «η επόμενη κυβέρνηση πρέπει να είναι κυβέρνηση συνεργασίας» δεν είναι μια απλή πολιτική άποψη, ούτε ένα ευφυές σύνθημα προσαρμοσμένο στις δημοσκοπήσεις. Είναι καθαρά ένα συμπέρασμα που αφορά στους θεσμούς. Και ακριβώς γι’ αυτό ενοχλεί. Ο πρώην πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ δεν μιλά ως υποψήφιος, ούτε ως επίδοξος ρυθμιστής των εξελίξεων. Μιλά ως πολιτικός που βλέπει καθαρά τα όρια και τις παρενέργειες του μοντέλου της μονοκομματικής, μονοπρόσωπης εξουσίας.
Για τον Βενιζέλο η αυτοδυναμία «έχει κλείσει τον κύκλο της» όχι από ιδεολογική κόπωση, αλλά γιατί δεν παράγει πλέον κοινωνική και θεσμική νομιμοποίηση. Ένας πανίσχυρος πρωθυπουργός που συγκεντρώνει τον έλεγχο της Βουλής, της κυβέρνησης, των ανεξάρτητων αρχών και σε μεγάλο βαθμό της Δικαιοσύνης δεν εγγυάται σταθερότητα. Αντίθετα, παράγει απόσταση, καχυποψία και θεσμική αποσύνδεση από την κοινωνία. Και αυτή η αποσύνδεση βρίσκεται στον πυρήνα της σημερινής μη διακυβερνησιμότητας.
Η κυβέρνηση συνεργασίας, όπως την περιγράφει, δεν είναι μια απλή αριθμητική λύση ανάγκης. Είναι πολιτική και θεσμική επιλογή: διαφάνεια, συνυπευθυνότητα, συμμετοχή, συναινέσεις στα μεγάλα και δύσκολα ζητήματα. Μόνο έτσι μπορεί να ανακτηθεί το χαμένο κοινωνικό συμβόλαιο και να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη στους θεσμούς, σε μια κοινωνία που η πλειονότητα δηλώνει ότι δεν τα βγάζει πέρα.
Όταν ο Βενιζέλος μιλά για χώρα «μη διακυβερνήσιμη», δεν αμφισβητεί τη συνταγματική τάξη. Αμφισβητεί τη λειτουργική σχέση θεσμών, κοινωνίας και εθνικής στρατηγικής. Σε μια εποχή διεθνούς αστάθειας, τουρκικής αναθεωρητικής πίεσης και ευρωπαϊκής αδυναμίας, δεν προτείνει συμβιβασμό εξουσίας. Προτείνει σοβαρότητα. Και αυτό, σήμερα, είναι η πιο ριζοσπαστική πολιτική στάση.
