- Τις καίριες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν η Δημοκρατία και το Κράτος Δικαίου στην Ελλάδα ανέδειξε ο πρώην Πρωθυπουργός και βουλευτής Αχαΐας του ΠΑΣΟΚ, Γιώργος Παπανδρέου, από το βήμα της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης του Συμβουλίου της Ευρώπης.
Στο πλαίσιο της συζήτησης για την έκθεση παρακολούθησης της τήρησης των υποχρεώσεων της χώρας μας προς το Συμβούλιο της Ευρώπης, ο κ. Παπανδρέου, υπό την ιδιότητά του ως Γενικός Εισηγητής για τη Δημοκρατία, υπογράμμισε την ανάγκη να δοθούν καθαρές απαντήσεις σε κομβικά ζητήματα που κλονίζουν την εμπιστοσύνη των πολιτών. Ειδικότερα, έκανε εκτενή αναφορά στις υποθέσεις των υποκλοπών, στον ΟΠΕΚΕΠΕ, στη σιδηροδρομική τραγωδία των Τεμπών, καθώς και στις απευθείας αναθέσεις και στην συγκέντρωση των Μέσων Ενημέρωσης.
Όπως σημείωσε ο πρώην Πρωθυπουργός, ο πυρήνας του μηνύματος της έκθεσης εστιάζει στην άμεση ενίσχυση της θεσμικής διαφάνειας και της λογοδοσίας, προκειμένου να καταπολεμηθεί η αίσθηση ατιμωρησίας των κατεχόντων της πολιτικής εξουσίας.
«Οι επόμενες κάλπες δεν θα κρίνουν απλώς το ποιος θα αναλάβει τη διακυβέρνηση της Ελλάδας», τόνισε χαρακτηριστικά, «αλλά κάτι πολύ βαθύτερο: Το πώς θέλουμε να κυβερνάται η χώρα, με ποιον τρόπο ασκείται η εξουσία και με ποιες δικλείδες ελέγχεται».
Αναλυτικά η παρέμβαση του Γ. Παπανδρέου:
«Κύριε Πρόεδρε, αγαπητοί συνάδελφοι,
Επιτρέψτε μου να ξεκινήσω με ένα καλό νέο. Η Ελλάδα μόλις νίκησε τη Γερμανία στο ποδόσφαιρο -για πρώτη φορά στην ιστορία μας.
Μακάρι να μπορούσα να είμαι το ίδιο χαρούμενος και για την κατάσταση της χώρας μας.
Ναι, εδώ και περισσότερα από πενήντα χρόνια, η Ελλάδα έχει μια σταθερή δημοκρατία. Ελεύθερες εκλογές. Ειρηνικές εναλλαγές κυβερνήσεων.
Και κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης, ο ελληνικός λαός έκανε τεράστιες θυσίες για να σταθεί ξανά η χώρα μας στα πόδια της.
Όμως εκείνη η κρίση μάς δίδαξε κάτι βαθύτερο: δεν ήταν μόνο μια οικονομική κρίση. Ήταν και μια κρίση διακυβέρνησης -μια κρίση που ανέδειξε την έλλειψη χρηστής διακυβέρνησης.
Γιατί δημοκρατία δεν είναι μόνο ποιος κερδίζει την εξουσία.
Δημοκρατία είναι πώς ασκείς την εξουσία. Ποιος σε ελέγχει. Και αν λογοδοτείς όταν την καταχράσαι.
Αυτό, για μένα, είναι το ουσιαστικό μήνυμα αυτής της έκθεσης.
Τέμπη. ΟΠΕΚΕΠΕ. Δύο διαφορετικές υποθέσεις, ένα θεμελιώδες ερώτημα:
Όταν μια έρευνα φτάνει μέχρι τους υπουργούς, φτάνει μέχρι εκεί και η λογοδοσία;
Η ίδια η έκθεση μιλά για μια «αίσθηση ατιμωρησίας που βασίζεται στην πολιτική εξουσία».
Έχουμε ανεξάρτητες αρχές. Αλλά η ανεξαρτησία δεν κρίνεται στα χαρτιά. Δοκιμάζεται όταν οι αρχές αυτές καλούνται να ελέγξουν την ίδια την εξουσία.
Στην υπόθεση Predator, πρόσωπα που συνδέονται με τις ιδιωτικές εταιρείες παρακολούθησης έχουν καταδικαστεί. Όμως τα θεμελιώδη ερωτήματα παραμένουν:
Ποιος το απέκτησε; Ποιος το χρησιμοποίησε; Ποιος γνώριζε; Ποιος λογοδοτεί;
Τα ελεύθερα μέσα ενημέρωσης και μια ισχυρή κοινωνία των πολιτών είναι το οξυγόνο της δημοκρατίας. Κι όμως, αυτή η έκθεση εκφράζει ανησυχίες για τη συγκέντρωση των μέσων ενημέρωσης και για την ανεξαρτησία των δημόσιων μέσων.
Και θα προσέθετα και κάτι ακόμη: δισεκατομμύρια ευρώ σε δημόσιες συμβάσεις έχουν ανατεθεί χωρίς διαγωνισμό. Και αυτό είναι ζήτημα διαφάνειας και λογοδοσίας.
Μπορεί όλα αυτά να μοιάζουν με διαφορετικές υποθέσεις.
Δεν είναι.
Αναδεικνύουν την ίδια θεσμική αδυναμία: όταν ο έλεγχος φτάνει σε εκείνους που ασκούν την εξουσία, το σύστημα μπλοκάρει.
Γι’ αυτό αυτή η έκθεση πρέπει να λειτουργήσει ως καμπανάκι αφύπνισης.
Οι επόμενες εκλογές δεν πρέπει να αφορούν μόνο το ποιος θα κυβερνήσει την Ελλάδα.
Πρέπει να αφορούν κάτι βαθύτερο:
Πώς θέλουμε να κυβερνάται η Ελλάδα.
Πώς ασκείται η εξουσία. Πώς ελέγχεται. Πώς εγγυόμαστε τη λογοδοσία, τη δικαιοσύνη, την ισότητα, τη διαφάνεια και το κράτος δικαίου.
Αρχές που, ναι, έρχονται από τους αρχαίους Έλληνες – όπως πολλοί μνημονεύσατε -και φτάνουν μέχρι εμάς σήμερα.
Γιατί, τελικά, αυτό που διακυβεύεται είναι η ίδια η εμπιστοσύνη των πολιτών μας στη δημοκρατία».
