Η Βουλή ενέκρινε με αυξημένη πλειοψηφία το νομοσχέδιο του υπουργείου Εσωτερικών που προβλέπει τη δυνατότητα συμμετοχής των Ελλήνων του εξωτερικού στις επόμενες εθνικές εκλογές μέσω επιστολικής ψήφου. Η ρύθμιση συγκέντρωσε τον απαιτούμενο αριθμό των 200 και πλέον ψήφων, όπως ορίζει το Σύνταγμα, ανοίγοντας τον δρόμο ώστε οι απόδημοι να ασκούν το εκλογικό τους δικαίωμα χωρίς φυσική παρουσία σε εκλογικά τμήματα.
Συγκεκριμένα, η απαραίτητη πλειοψηφία των 201 βουλευτών διαμορφώθηκε από τις κοινοβουλευτικές ομάδες της Νέας Δημοκρατίας και του ΠΑΣΟΚ, ενώ υπέρ τάχθηκαν και 13 ανεξάρτητοι βουλευτές. Τα υπόλοιπα κόμματα της αντιπολίτευσης επέλεξαν να μην στηρίξουν τη ρύθμιση, διατηρώντας τη στάση που είχαν εκφράσει και κατά τη διάρκεια της συζήτησης στην Ολομέλεια, αρνούμενα – όπως επισημαίνουν κυβερνητικές πηγές – να συναινέσουν σε μια διευκόλυνση για τους εκλογείς που βρίσκονται εκτός ελληνικής επικράτειας.
Ειδικότερα, τα άρθρα του Β’ Μέρους του νομοσχεδίου, τα οποία καλύπτουν το πλαίσιο εφαρμογής της επιστολικής ψήφου (άρθρα 13 έως 25) και εισήχθησαν προς ψήφιση από τον υπουργό Εσωτερικών Θοδωρή Λιβάνιο, έλαβαν τη στήριξη των 156 βουλευτών της ΝΔ και των 32 του ΠΑΣΟΚ. Υπέρ ψήφισαν επίσης 13 ανεξάρτητοι βουλευτές: Χ. Κατσιβαρδά, Σ. Χρηστίδου, Θ. Τζάκρη, Μ. Μπουρχάν, Γ. Ασπιώτη, Κ. Μάλαμα, Γ. Πούλου, Αθ. Λινού, Ευ. Αποστολάκη, Μ. Χουρδάκη, Κ. Φλώρο, Π. Παρασκευαϊδη, καθώς και ο πρώην πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς.
Το άρθρο 13, που καθορίζει τον σκοπό της επιστολικής ψήφου και το γενικό πλαίσιο εφαρμογής της, συγκέντρωσε ακόμη ευρύτερη αποδοχή, καθώς εκτός από τους βουλευτές που υπερψήφισαν το σύνολο των σχετικών διατάξεων, έλαβε και τη στήριξη της βουλευτού του ΣΥΡΙΖΑ Νίνας Κασιμάτη, καθώς και των πέντε βουλευτών της Πλεύσης Ελευθερίας.
Παράλληλα, εγκρίθηκαν κατά πλειοψηφία και τα άρθρα του Α’ Μέρους του σχεδίου νόμου, τα οποία προβλέπουν τη δημιουργία νέας τριεδρικής εκλογικής περιφέρειας εξωτερικού. Ωστόσο, η συγκεκριμένη ρύθμιση δεν θα εφαρμοστεί άμεσα. Σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα που προβλέπει ο νόμος, η νέα εκλογική περιφέρεια θα τεθεί σε ισχύ σε εκλογές που θα πραγματοποιηθούν τουλάχιστον 18 μήνες μετά την πρώτη εκλογική αναμέτρηση που θα διεξαχθεί μετά την ψήφιση της ρύθμισης.
Έτσι, αν για παράδειγμα οι επόμενες εθνικές εκλογές πραγματοποιηθούν τον Μάρτιο του 2027, η νέα εκλογική περιφέρεια του εξωτερικού θα εφαρμοστεί σε επόμενες εκλογές που θα διεξαχθούν μετά τον Σεπτέμβριο του 2028.
Πώς θα ψηφίζουν οι Έλληνες του εξωτερικού
Μετά την έγκριση των σχετικών διατάξεων, οι εκλογείς που διαμένουν εκτός Ελλάδας θα έχουν τη δυνατότητα να συμμετέχουν στις εκλογικές διαδικασίες με επιστολική ψήφο. Η διαδικασία προβλέπει ότι ο εκλογέας θα λαμβάνει τον σχετικό φάκελο και θα τοποθετεί μέσα σε αυτόν «ασταύρωτο» το ψηφοδέλτιο Επικρατείας του κόμματος της επιλογής του.
Η διαδικασία αυτή ακολουθεί το ίδιο μοντέλο που εφαρμόστηκε και στις εκλογές του 2023 για τους Έλληνες του εξωτερικού, όταν οι απόδημοι συμμετείχαν στις εκλογές μέσω των ειδικών εκλογικών κέντρων που είχαν οργανωθεί στα κατά τόπους προξενεία.
Παράλληλα, θεσπίζεται υποχρέωση για τα κόμματα να συμπεριλαμβάνουν στο ψηφοδέλτιο Επικρατείας τουλάχιστον έναν υποψήφιο προερχόμενο από τον απόδημο ελληνισμό, τοποθετημένο σε μία από τις τρεις πρώτες θέσεις της λίστας.
Οι ψήφοι των Ελλήνων του εξωτερικού θα ενσωματώνονται στο συνολικό εκλογικό αποτέλεσμα της επικράτειας και θα λαμβάνονται υπόψη για τον υπολογισμό του τελικού εκλογικού αποτελέσματος και την κατανομή των εδρών. Το ίδιο σύστημα θα ισχύσει και σε περίπτωση που προκύψουν άμεσες επαναληπτικές εκλογές.
Με τον τρόπο αυτό, η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι επιχειρείται να ενισχυθεί η συμμετοχή των αποδήμων στην πολιτική ζωή της χώρας, διευκολύνοντας τη συμμετοχή τους στις εκλογές χωρίς τους περιορισμούς που μέχρι σήμερα καθιστούσαν δυσκολότερη την άσκηση του εκλογικού τους δικαιώματος.
